Home / Güncel / Türkiye Tek Dilli, Amerika Çok Dilli

Türkiye Tek Dilli, Amerika Çok Dilli

Türkiye’de resmi dil Türkçe ve azınlıkların kendi dillerini kullanmaları yasak. Demokratikleşme paketi ile nihayet Kürtçe harflere “özgürlük” tanındı. Diğer yandan İngilizcenin resmi dil olmadığı ABD, İngilizcenin yanı sıra diğer dillerin canlanmasını teşvik ediyor.

New York’ta düzenlenen “Gezi’den sonra Türkiye’nin Geleceği” konulu panelde konuşmacılardan Diyarbakır Sur Belediye Başkanı Abdullah Demirbaş, Kürtçe’deki Q, X ve W harflerini kullandığı için hakkında dava açılma ve hakim karşısına çıkarılması hikayesini şöyle anlatıyordu:

“Hakim sordu, bu harfleri kullanarak yasal olmayan bir eylem yapmışsınız. Ben de hakim bey, siz o harfleri her gün kullanıyorsunuz. Etrafınıza bir bakın, cafe’ler, mall’lar, her taraf İngilizce isimlerle çevrili. Siz kullanınca suç olmuyor da Kürtler kullanınca mı suç oluyor?”

Evet, Türkiye’nin resmi dili Türkçe’dir ve İngilizce ve Batı dillerinden başka, azınlıkların resmi dillerini kamusal alanda konuşması yasaktır. Türkiye yıllardır bu tek dili empoze eden bir zihniyetle yaşıyor. Son demokratikleşme paketi ile bu harfler üzerinde yasaklar kalktı; ayrıca Kürtler özel okullarda Kürtçe öğrenebilecek.

Ama bu çok yetersiz gelişmelere bile Türk kamoyundan sert tepkiler geliyor. “Amerika’da bile İngilizce resmi dil, neden başka dillere izin veriliyor, azınlık dillerini serbest bırakmak bizi bölünmeye götürür” mantığı bu tepkilerin temelini oluşturuyor.

Türkiye’nin demokratikleşme paketinde X, Q, W harfleri tartışılırken çoklu bir etnik yapıya sahip ABD’de durum nasıl diyerek Türkiye’deki bu hassasiyeti ABD cephesinden analiz ettik. Amerika sadece İngilizce’nin hakim olduğu monogomik bir dil yapısına mı sahip yoksa çokdilli (bilingual) bir ülke mi?

ÇOKDİLLİLİK GENLERİNDE VAR
Amerika’ya Avrupalılar gelmeden önce, Kuzey Amerika’da 15 dil ailesinden 500’ün üzerinde dil konuşuluyordu. Bu dil zenginliği göçmenlerin gelişi ile daha da arttı. ABD’ye ilk göçmenlerin geldiği 1600’lü yıllardan 1800’lerin ortalarına kadar sayısız etnik grubun kendi dilini konuştuğu bir ülkeydi Amerika. Çokdillilik sadece yaygın değil, aynı zamanda saygı gösterilen bir yaşam biçimiydi. İngilizcenin yaygın olarak kullanılmaya başlamasına rağmen pek çok farklı dilin eğitimde, ticarette, gospellerde kullanımı destekleniyor ve bu bir toplumsal avantaj olarak görülüyordu. Bu arada yaygın dil olan İngilizce’nin anayasada resmi dil olarak kabul edilmesi taleplerini, Kurucu Babalar toplumsal temeli üzerine inşa ettikleri “özgürlük ruhuyla uyumsuz” bularak reddettiler. Kendi dil politikalarını kolonileştirdikleri halklara empoze eden İspanyolların tersine göçmenler ülkesinin bir dil politikası yoktu.

19. yüzyılın sonlarına kadar Amerika tam anlamıyla çokdilli bir ülke olarak yaşadı. Birinci Dünya Savaşı’yla birlikte ülkede ulusal duyguların artması, ticaretteki kolaylıkları nedeniyle, bu dönemi takiben İngilizce gayrı resmi toplum ve devlet dili haline geldi.

İNGİLİZCE DÜNYA DİLİ HALİNE GELDİ
2. Dünya Savaşı’ndan sonra hızlanan küreselleşmenin İngilizceyi bir dünya dili haline getirmesi, arkasından bilgisayar, İnternet, dijital teknoloji ve sosyal medyadaki gelişmeler, İngilizce’yi daha da öne çıkardı. ABD yavaş yavaş çokdilli toplum olma özelliğini yitirmeye başladı. Diğer yandan ABD hala dünyanın en zengin etnik yapısına sahip ülkesi. Nüfus araştırmalarına göre, nüfusun yüzde 80’i İngilizceyi ana dili olarak benimsiyor. Bununla birlikte, devletin resmi dili yok. Eyaletler bazında ise dil politikasında büyük farklılıklar var. Bazı eyaletler herhangi resmi bir dili zorunlu kılmayarak federal devlet politikasını izliyor. Bazıları ise İngilizceyi resmi dil olarak kabul ediyor. Yine yerel dillerin yanı sıra İngilizceyi resmi dil olarak kabul edenler var. Başka bir grup eyalet ise dil kullanımını serbest bırakarak çokdilli bir uygulamayı yürütüyorlar.

İSPANYOLCA İKİNCİ DİL
ABD’de pratikte İngilizce’den sonra en çok konuşulan dil İspanyolca. Nüfusun yaklaşık yüzde 30’u İspanyolca konuşuyor. ABD, aynı zamanda dünyanın en çok İspanyolca konuşulan beşinci ülkesi. Gündelik yaşamda da İspanyolca artık ikinci dil olarak kabul görüyor. Tüm kamusal hizmetlerde, basılı duyurularda İspanyolca İngilizceyle beraber yer alıyor.

En son 2000’de yapılan nüfus sayımına göre, ABD’nin etnik yapısında Alman kökenliler çoğunluğu oluşturuyor. Ancak Almanca en çok konuşulan diller sıralamasında beşinci sırada geliyor. İtalyanca, Polonyaca ve Fransızca da hala en yaygın diller arasında. Rusça, Çince, Vietnemca, Korece ve Tagalog (Avustralya-Pasifik bölgesinde yaygın olan ve Filipinlilerin konuştuğu bir dil) da hatırı sayılır ölçüde konuşulan diller arasında geliyor.

Aynı araştırmaya göre, nüfusun yüzde 20’sini oluşturan yaklaşık 60 milyon Amerikalı evlerinde İngilizcenin yanı sıra başka bir dil konuşuyor.

DİL POLİTİKASI EYALETLERE GÖRE
Çokdillilik açısından eyaletler de kendi aralarında farklılıklar gösteriyorlar. Batı Virginia, Kentucky, Montana gibi eyeletlerde dil çeşitliliği çok düşük bir oranda iken, Kaliforniya, Arizona, New Mexico, Teksas’da büyük bir dil zenginliği var.

Aynı şekilde şehirler açısından bakıldığında New York, Los Angeles ve Şikago dünyanın en çokdilli (bilingual) kentleri arasında yer alıyor.
Gündelik yaşamda daha çok yaygın olan ikili dil kullanımı açısından coğrafik bölgelere bakıldığında, Güneybatı eyaletleri ve Florida’da en çok İngilizce-İspanyolca bilinguali olduğu görülüyor.

New York ve Kaliforniya’da ise İngilizce-Çin bilinguallerine, İngilizce-Slav dilleri bilinguallerine Illionis, New York ve New Jersey’de rastlanıyor. İnglizce-Almanca bilingualleri ise Dakotas ve Pennsylvania’da yoğun.

Amerika’nın köklerini oluşturan çokdillilik, kuşaklar boyunca aşınarak pratikte tek dile döndüyse de, ülkenin dil zenginliğinin dünyanın korunması gereken doğal kaynakları arasında yer aldığına dair bir farkındalığın da giderek güçlendiğini söylemek gerekiyor. Kendi ana dillerini ve kültürlerini canlı tutmak için çocuklarına bu dilleri ikinci dil olarak öğreten ailelerin sayısında büyük bir artış gözleniyor. Aynı şekilde İngilizcenin dışındaki diğer dilleri öğreten eğitim kurumlarının tüm ülkede canlandığı görülüyor.

AHMET BUĞDAYCI – NEW YORK

Dünyalılar

Rastgele Haber

Flört şiddeti nedir?

Kadınlar için korkutucu bir deneyim! Korkmayın… Ama flört şiddetinin şiddete açılan kapılarından biri olduğunu da …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir